ذبيح الله صفا

221

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

علم حديث علم حديث در دورهء مورد مطالعهء ما بيشتر بنفع شيعه پيش مىرفت . پيشرفت تشيع در قرن ششم و ظهور علماى بزرگى در آن قرن و نيروى روزافزونى كه براى اين مذهب حاصل مىگشت ، سبب شد كه در آغاز اين دوره چند تن از عالمان بزرگ شيعه ظهور كنند و در اخبار و حديث و كلام و مباحث ديگر از علوم دين آثارى بر جاى نهند . آثارى كه اين عالمان در اخبار و احاديث بوجود آوردند بواقع قابل توجّه و از جملهء آنها يكى آثار ابن طاوس است . سيّد رضى الدين على بن طاوس علوى حلّى معروف به سيّد بن طاوس از سادات معروف حلّه و از رئيسان شيعهء اثنى عشرى در قرن هفتم بوده و استاد علامهء حلّى است . ولادتش بسال 589 و وفاتش در 664 بوده است . ابن طاوس همانست كه پيش ازين دربارهء رابطهء او با هولاگو خان در تسخير حلّه و كوفه و نجف سخن گفته‌ايم و بر اثر همين امر بود كه هولاگو چندى بعد از فتح بغداد همچنانكه ابن العلقمى را حكومت آن شهر بخشيد سيّد بن طاوس را نيز بنقابت سادات آنجا گماشت ( سال 661 هجرى ) و او شغل خود را تا پايان عمر نگاه داشت . ابن طاوس آثار متعدد معتبرى در مسائل مختلف مذهبى دارد كه همه نزد علماى شيعى ايران شهرت يافت و مورد مراجعه و استفادهء آنان قرار گرفت . از جملهء آثار مهم اوست كتابهاى فرج الهموم ؛ و فلاح السائل و نجاح المسائل ؛ و كشف المحجة لثمرة المهجة در 159 فصل متضمّن مباحثى در مناقب و حديث و كلام ؛ و كتاب كشف اليقين يا كتاب اليقين در اثبات امامت على بن ابيطالب با استناد بر احاديث نبوى ؛ و كتاب محاسبة النفس ؛ و كتاب الطّرف من الانباء و المناقب دربارهء اثبات امامت على بن ابيطالب با استناد بر روايات و احاديثى كه درين بابست . برادر سيد رضى بن طاوس يعنى جمال الدين احمد ( م 673 ) هم از عالمان بزرگ شيعه در قرن هفتم بود و پسرش غياث الدين ابو المظفر عبد الكريم هم در شمار مؤلّفان معروف شيعى و صاحب كتاب « قرحة الغرى » و « شمل المنظوم » است . علماى ديگرى از قبيل محقّق حلّى ( م 676 ) و جمال الدين يوسف بن حاتم عاملى